We wtorek Iran i USA zmierzą się po raz trzeci w historii. Pierwsza konfrontacja między oboma reprezentacjami została zapamiętana na lata. Podczas fazy grupowej mistrzostw świata 1998 roku nie mówiło się niemal o niczym innym. Wracamy zatem do tych wydarzeń, które przez dobre półtorej godziny zjednoczyły lepiej Persów i Amerykanów niż dekady politycznych dysput.

Mecz, który zrobił więcej dla pokoju niż lata dyplomacji

Można mydlić wszystkim oczy na świecie stwierdzeniami, że to jedynie mecz o trzy punkty, ale już sama konferencja prasowa potwierdziła najgorsze. Polityka zawładnęła dyskursem przed spotkaniem Persów z Amerykanami. Przerzucano się argumentami o protestach w Iranie, represjami wobec czarnoskórych mieszkańców USA, prawem aborcyjnym, a trenerzy i piłkarze musieli na to odpowiadać. Maszynkę napędzają dziennikarze. Niemniej jednak 24 lata temu niczego nie trzeba było podgrzewać. Pierwsze starcie między tymi reprezentacjami nazwano najbardziej naładowanym politycznym meczem w historii mistrzostw świata, a dziś zwie się go matką wszystkich spotkań. Co działo się w 1998 roku we francuskim Lyonie?

Więcej niż mecz

Spotkanie odbyło się równo dekadę po zakończonej wojnie iracko-irańskiej, w trakcie której Amerykanie wspierali Irak, by zatrzymać islamską rewolucję, która zawładnęła Iranem. Po ośmiu latach walk podpisano rozejm i przywrócono status sprzed konfliktu. Oznaczał o ni mniej, ni więcej tyle, że między Persami a Amerykanami nie obowiązywały stosunki dyplomatyczne. Relacje dalej były napięte po ataku na amerykańską ambasadę w Teheranie z 1979 roku. Tę atmosferę dało się wyczuć w obu zespołach. Piłkarze atakowani polityką stopniowo zaczynali wierzyć, że to więcej niż mecz. Mecz na śmierć i życie.

FIFA starała się to stopować. Pojawiały się plotki, że amerykańscy piłkarze będą celem ataku grupy terrorystycznej. Treningi Jankesów odbywały się pod bacznym okiem uzbrojonych służb mundurowych. Sami irańscy fani również stanowili poniekąd zagrożenie dla światowej federacji. Według nich byli podzieleni na dwie części. Tych, którzy przyjdą obejrzeć spotkanie i tych, którzy wykorzystają wydarzenie do celów politycznych. Mecz ochraniała również grupa szturmowa, składająca się ze 150 funkcjonariuszy.

Na boisku nie było aż tak gorąco, choć nie brakowało spięć. Co prawda szwajcarski sędzia Urs Meier pokazał tylko trzy żółte kartki, ale zawodnicy nie szczędzili swoich nóg. Tuż przed końcem meczu doszło do sporej przepychanki w bramce Iranu. Brian McBride wepchnął piłkę do perskiej siatki i próbował ją zabrać, czym prędzej na środek boiska. Zawodnikom kadry Melli było to nie na rękę bowiem groziło nerwową końcówką. Prowadzili tylko 2:1. W pierwszej połowie Hamid Estili zaskoczył Amerykanów uderzeniem głową, po którym futbolówka przelobowała Kaseya Kellera. Ile trafienie znaczyło dla Persa dowiedzieliśmy się chwilę później. Mimo że piłkarze marzyli już o zejściu na przerwę, pomocnik w ekstatycznym uniesieniu przebiegł kilkadziesiąt metrów, lądując finalnie w objęciach kolegów z oczami pełnymi łez.

Wszędzie polityka

Równie efektowne, w znaczeniu podwórkowym, było trafienie Mehdiego Mahdavikii. Irańczyk na oczach tysięcy na stadionie, a milionów przed telewizorami, bezceremonialnie zakończył swój rajd strzałem „z czuba”, czym zapewnił zwycięstwo kadrze Melli. Nie wpłynęło ono znacząco na sytuację grupową. Choć było bezwzględnym triumfem politycznym Iranu, to pod względem sportowym sprawiło jedynie, że Persowie zakończyli francuski mundial nie na ostatnim, a trzecim miejscu w grupie F. Mecz odbył się w 2. kolejce. Obie drużyny przystąpiły do niego po porażkach z  Jugosławią i Niemcami. Tylko wygrana przedłuża ich szanse na awans do 1/8 finału. Właśnie dlatego selekcjoner Jankesów Steve Sampson pluł sobie w brodę, że pozbawił swoją kadrę marzeń. Długo rozpamiętywał porażkę z Iranem.

– Zostaliśmy poproszeni przez FIFA, przez amerykański związek, przez komitet organizacyjny mistrzostw świata we Francji, abyśmy w przygotowaniach do meczu skupili się wyłącznie na piłce nożnej, a nie polityce. I zgodziłem się na to. Z perspektywy czasu nastawiłbym chłopaków na politykę. Zadaniem trenera jest wykorzystanie wszelkich dostępnych mu narzędzi do przygotowania zespołu. Wielu Amerykanów zostało poważnie rannych przez irański reżim. Powinniśmy zagrać dla nich! – opowiadał po latach, cytowany przez Time.

FIFA robiła wiele, by mecz nie wykroczył poza sport. Iran wykorzystywał go natomiast jako narzędzie propagandowe. Stany Zjednoczone nadal są wrogiem numer jeden narodu irańskiego – grzmiał nagłówek gazety Jomhuri-ye Eslami. Selekcjoner Persów Jalal Talebi miał powiedzieć do piłkarzy przed meczem, że jeśli nie pokonają Amerykanów, nie będą mile widziani z powrotem w Iranie, ani ich rodziny nie będą mogły opuścić kraju. Podobna otoczka towarzyszy obecnie piłkarzom kadry Melli.

Według doniesień CNN rodziny piłkarzy występujących w Katarze są zastraszani aresztem i torturami, jeśli zawodnicy będą zachowywać się nieodpowiednio podczas wtorkowego spotkania z USA. Wielu funkcjonariuszy Armii Strażników Rewolucji Islamskiej zostało oddelegowanych do monitorowania sytuacji samych graczy, a także ich bliskich. Piłkarze nie mogą opuszczać drużyny i spotykać się z obcokrajowcami. Mecz z Amerykanami, który ma być według irańskiego reżimu, wielkim triumfem kadry Melli, będzie transmitowanym na cały kraj. Władza nie może zatem pozwolić nikomu na jakiekolwiek znaki zachęcające do protestów.

Wielki Szatan pokonany

Również w 1998 roku irański reżim wpływał na okoliczności spotkania. Ajatollah Ali Chamenei wydał rozkaz piłkarzom, mówiąc o tym, że nie mogę przejść przed Amerykanami. To zaburzyło całe rozpoczęcie spotkania. Persowie byli zakwalifikowani jako Team B, który zwyczajowo przechodzi jako pierwszy, by przywitać się z Team A – w tym wypadku USA. FIFA postanowiła zmienić ten konwenans. Poproszono Amerykanów o ustępstwo w tym temacie, a jako załagodzenie sprawy zrobiono wspólne zdjęcie obu zespołów przed pierwszym gwizdkiem.

Jeszcze większe problemy pojawiły się, gdy we francuskiej telewizji pokazano amerykański film „Not Without My Daughter” – w polskiej wersji językowej „Tylko razem z córką”. Opowiadał o losach irańskiej kobiety i jej córki, które postanowiły powrócić do ojczyzny na wakacje. Po wyjeździe z USA jej mąż stał się tyranem, znęcającym się na obiema żoną i córką. Po emisji filmu irańska ambasada zagroziła, że usunie swoją kadrę z mistrzostw świata, co finalnie się jednak nie wydarzyło. 

Niemniej jednak sami irańscy piłkarzy wyszli z pojednawczą inicjatywą do Amerykanów. Przekazali im bukiet białych róż jako symbol pokoju między drużynami. Pokojowo mecz się jednak nie zakończył. Iran triumfował 2:1, co do dziś pozostaje jednym z największych sukcesów w kraju. Jak donosił później New York Times tysiące Persów świętowało zwycięstwo kadry Melli na ulicach Teheranu do białego rana. Nie obowiązywały już żadne normy. Ludzie pili alkohol. Kobiety wychodziły na zewnątrz bez hidżabów. Chamenei nie zapomniał również, by wykorzystać wiktorii do celów propagandowych. Napisał to piłkarzy: – Dziś znowu silny i arogancki przeciwnik poczuł gorzki smak porażki z waszych rąk. Ta wyjątkowa walka dała zwycięstwo i chwałę naszemu narodowi w trakcie rewolucji, wieloletniej świętej obrony i we wszystkich konfliktach narodu irańskiego z Wielkim Szatanem.

Piłka nożna łączy narody

Samo spotkanie odniosło większy sukces. To dzięki niemu obie reprezentacje spotkały się ze sobą w meczu towarzyskim dwa lata później. Obrońca USA Jegg Agoos powiedział, że piłkarze przez 90 minut zrobili więcej niż politycy przez 20 lat dyplomacji. Nikt już wtedy nie pamiętał, że Jankesi płakali po spotkaniu, a zawodnik Alexi Lalas nazwał porażkę z Iranem jako kompletne fiasko, dramat i wstyd.

24 lata po tych wydarzeniach mecz USA i Iranu nadal wywołuje ogromne emocje. Matka wszystkich spotkań wciąż zbiera swoje polityczne żniwo, czego wszyscy byli świadkami podczas konferencji prasowej, która obfitowała w pytania o protesty w Iranie, ruch Black Lives Matter czy prawo aborcyjne Stanów Zjednoczonych. Mało w tym wszystkim było jednak sportu. A przecież w końcu o to chodzi.

– Przez ostatnie 43 lata między rządami obu państw dochodziło do napięć politycznych, ale piłka nożna może łączyć narody nawet na 90 minut, przynosić pokój i przyjaźń – napisał zaprzyjaźniony z nami irański dziennikarz Hatam Shiralizadeh. Miejmy nadzieję, że właśnie tak stanie się we wtorek. Że mecz zostanie zapamiętany jako sportowe widowisko, a nie manifestacja polityczna.

WIĘCEJ O IRANIE:

Fot. Newspix

Tenis
29.01.2023

Novak Djoković znów najlepszy. Serb wygrał w Melbourne po raz 10!

Czasy się zmieniają, a on wciąż jest najlepszy w Australii. W zeszłym roku w Melbourne zagrać nie mógł. W tym dostał na to zezwolenie i nie pozostawił żadnych wątpliwości co do tego, że jest tam królem. Dawno odeszła w niepamięć kontuzja sprzed turnieju, a zostało tylko jedno wrażenie – że na australijskich kortach Novaka Djokovicia nikt nie pokona. Serb triumfował tam w końcu po raz dziesiąty. Tym samym wrócił na pozycję lidera rankingu ATP i zrównał się z Rafą Nadalem […]
29.01.2023
Suche Info
29.01.2023

Weston McKennie o krok od Leeds United

Weston McKennie jest już w Anglii, przeszedł testy medyczne w Leeds.Weston McKennie lada moment zostanie piłkarzem Leeds United. Amerykanin do angielskiego klubu trafił na zasadzie wypożyczenia z opcją wykupu. 24-letni Amerykanin z 15 drużyną Premier League zwiąże się do końca sezonu. Jeżeli The Peacocks zdecydują się na transfer definitywny, będą musieli zapłacić Juventusowi 33 miliony euro. Z bonusami cała operacja może kosztować Leeds około […]
29.01.2023
Premier League
29.01.2023

60 lat minęło… Niezapomniane momenty z kariery Jose Mourinho

Dwa triumfy w Lidze Mistrzów. Zwycięstwa w Pucharze UEFA, Lidze Europy i Lidze Konferencji. Osiem tytułów mistrzowskich w czterech krajach. Jose Mourinho to bez wątpienia jeden z najwybitniejszych szkoleniowców w historii futbolu. A przy okazji jedna z najbarwniejszych postaci piłkarskiego świata. Trzy dni temu trener Romy obchodził okrągłe, sześćdziesiąte urodziny. To dobra okazja, by obszernie powspominać najciekawsze momenty jego kariery. A trochę się tego nazbierało. Można by było obdzielić […]
29.01.2023
Ekstraklasa
29.01.2023

Śląsk potwierdza, że chce włączyć się do walki o spadek

Masz przed sobą Zagłębie Lubin, które ma problem z wygrywaniem meczów i strzelaniem goli. Grasz u siebie, możesz liczyć na wsparcie kibiców. Stawką jest dobre wejście w rundę wiosenną oraz okazja, żeby znacznie oddalić się od strefy spadkowej. Do tego szansa, żeby pogrążyć lokalnego rywala i zepchnąć go w bitce na dole tabeli. Rywala, zaznaczmy, absolutnie w zasięgu.Nagle okazuje się, że: hola, hola, to chyba za duże wymagania. Obnaża cię najgorsza ofensywa w lidze. Okrutnie […]
29.01.2023
Ekstraklasa
29.01.2023

LIVE: Bomba Łaskiego i szybkie wyrównanie Wilczka. Piast – Jaga 1:1

Zapraszamy na tekstową relacje live z dzisiejszych meczów Ekstraklasy. Dziś przed nami trzy spotkania. Zaczniemy w Gliwicach, gdzie Piasta zagra z Jagą (12.30). To ważna potyczka dla dolnych rejonów tabeli. Drugie starcie: Legia Warszawa – Korona Kielce (15.00), czyli wicelider może zmniejszyć straty do Rakowa. Dzień zakończymy wyprawą na Wybrzeże, gdzie Lechia zmierzy się z Wisłą Płock (17.30). Oby nie był to kolejny dzień z remisami w naszej […]
29.01.2023
Suche Info
29.01.2023

Boniek o Piszczku w sztabie reprezentacji: To nie jest kandydat na asystenta

Zbigniew Boniek na kanale Meczyki.pl odniósł się do pomysłu włączenia Łukasza Piszczka do sztabu reprezentacji Polski. Były prezes PZPN nie jest fanem takiego rozwiązania.Zdaniem Bońka Piszczek nie ma wystarczającego doświadczenia, by mógł być asystentem Fernando Santosa:W ogóle nie brałbym go pod uwagę. Uważam, że powinien budować swoją karierę, bo jeszcze nie ma żadnego tytułu trenerskiego. To nie jest kandydat na asystenta – powiedział Zbigniew Boniek – On jest fantastyczny, widać, że mu się to podoba. Widzę w nim […]
29.01.2023
Weszło
25.12.2022

Cash miał słabszą jesień, ale i tak jest najlepszy. Cieszy stabilizacja Gumnego

TOP10 najlepszych polskich bramkarzy minionego roku już wybraliśmy. Czas na obrońców – i zaczynamy klasycznie, jak komentatorzy przy wymienianiu nazwisk wyjściowej jedenastki, od prawej obrony. Zaskoczenia nie ma w kwestii numeru pierwszego, choćby życzymy panu z miejsca numer dwa, by w kolejnym roku dał nam podstawy do tego, by mocniej się nad tym wszystkim zastanowić.– Prawa strona jest zaklepana – mówił Bartosz Bereszyński w „Foottrucku”. Trochę mu się dostało […]
25.12.2022
Mistrzostwa Świata 2022
24.12.2022

Salt Bae. Kim jest człowiek, który zakłócił świętowanie reprezentacji Argentyny?

Po finale mistrzostw świata zapracował na miano największego atencjusza mundialu. Ciemne okulary, charakterystyczny zarost i ubiór. Chodzi o piłkarza? Ależ skądże, w tym przypadku mamy do czynienia z kimś spoza przemysłu sportowego. Mowa o kucharzu-celebrycie, który zdaniem wielu narusza granicę dobrego smaku i zachowuje się niewłaściwie. Znany jest pod pseudonimem Salt Bae, ale większość kojarzy go z bycia człowiekiem, który dobija się do piłkarzy, żeby zrobić sobie z nimi fotki.Co warto o nim wiedzieć? Skąd się […]
24.12.2022
Mistrzostwa Świata 2022
23.12.2022

Randal Kolo Muani – bohater tragiczny mundialu w Katarze

Mógł zostać bohaterem całej Francji i to na wieki. Mógł sprawić, że najlepszy piłkarz w historii futbolu i cała Argentyna zalaliby się łzami. Mógł, ale tego nie zrobił. Emiliano Martinez okazał się lepszy. Randal Kolo Muani zapewnił za to sobie i swoim rodakom nieprzespane noce oraz smutek, jaki będzie towarzyszył każdemu wspomnieniu dotyczącemu mistrzostw świata w Katarze. Bez względu na to 24-latek jest jednym z największych wygranych tego mundialu i choć mógł stać […]
23.12.2022
Weszło
23.12.2022

Infantino o polskich sędziach: „Po co ja tyle płacę za te technologie, jak oni tak sędziują?”

W środę w siedzibie Polskiego Związku Piłki Nożnej odbył się briefing prasowy z polskimi sędziami finału mistrzostw świata. Na pytania dziennikarzy odpowiadali: Szymon Marciniak (arbiter główny), Tomasz Listkiewicz i Paweł Sokolnicki (asystenci boczni) oraz Tomasz Kwiatkowski (VAR). Opowiadali oni o kulisach pracy w trakcie finałowego spotkania. Mówili też o tym, co działo się po konkursie rzutów karnych. O używaniu języka polskiego w trakcie finałuSzymon Marciniak: W takiej bezpośredniej komunikacji […]
23.12.2022
Mistrzostwa Świata 2022
21.12.2022

Premia za angielski, obietnica złożona bratu, harówka rodziców. Historia Emiliano Martineza

Gdyby zakończył karierę na początku czerwca 2020 roku, byłby to news do umieszczenia gdzieś obok doniesień o spadku cen w punkcie skupu żywca. Prawie nikogo by ten fakt nie interesował i trudno się dziwić. W tamtym momencie już blisko 28-letni bramkarz w całej seniorskiej karierze klubowej miał na koncie zaledwie 103 mecze, podczas gdy taki Gigi Donnarumma przekroczył setkę spotkań przed dwudziestymi urodzinami. I nagle karta całkowicie się odwróciła, czego […]
21.12.2022
Weszło
21.12.2022

Co warto wiedzieć o Enzo Fernandezie?

Każdy mundial stanowi nowe rozdanie i odkrywa przed nami karty w postaci zawodników. Selekcjonerzy w większości przypadków zabrali talie składające się 26 kart. Nie brakowało dwójek, trójek, dziesiątek, królów, ale na katarskim stole pojawiły się również nowe asy. A wśród nich Enzo Fernandez, który był wielkim objawieniem turnieju i pociechą Albicelestes. Nie da się ukryć, że również piłkarzem, którego wartość wystrzeliła w kosmos i jego nazwisko jest już pogrubione w notesach […]
21.12.2022