To nie przypadek, że tak niewiele fikcji – seriali, filmów, powieści – osadzonych jest w świecie piłki. Futbol bez niczyjej pomocy został dilerem porywających historii, raczy nimi z miesiąca na miesiąc, z tygodnia na tydzień, z dnia na dzień. Kibic nie wie co to nuda, bo w futbolu zawsze dzieje się coś istotnego. To ocean opowieści, z którym piekielnie ciężko jest rywalizować.

Opowieść o brudnych, ale ciekawych czasach. Recenzja „Szmaty”

Ale kibic ma do wglądu tylko końcowy produkt:

Mecz.

I zdaje sobie sprawę, że to tylko końcowy produkt, zaledwie wycinek piłkarskiej rzeczywistości.

Dzisiejszy kibic tym się nie zadowala, chce więcej. Na tym głodzie między innymi urosło w siłę dziennikarstwo sportowe: poprzez wywiad, reportaż, informatora siedzącego w szatni, można wpuścić kibica za kulisy.

Tam też zaprasza nas Tomasz Łapiński powieścią „Szmata”. Mówi: rozsiądźcie się wygodnie w szatni. Zobaczcie jej brud, bynajmniej nie w postaci zagrzybionej szatni. Zobaczcie co tak naprawdę wpływa na końcowy wynik, który częściej niż sumą umiejętności jest karkołomnym równaniem za cyfry mającym międzyludzkie zależności.


Uwielbiam ten fragment, który pojawia się zaraz na początku.

„Wszyscy myślą, że nasz legendarny trener, Kazimierz Górski, mówił mądre rzeczy o piłce. Ja jestem przekonany, że nie chciało mu się tłumaczyć zawiłości dyscypliny laikom, bo wiedział, że i tak szkoda na to czasu.
Piłka jest okrągła, a bramki są dwie…

i odpierdolcie się.

I tak nic nie zrozumiecie.

Zależności fizyczno-mentalne, psychologiczno-komunikacyjne na każdym kroku, ilość zmiennych, wszechstronne, wzajemnie się wykluczające wymagania fizyczne, za dużo wytrzymałości, szybkość spada… Niezły burdel czy to w sferze fizycznej czy psychicznej”.

O tym dokładnie jest książka, która traktuje szatnię bezlitośnie, bez cienia lukru, pokazując jej ludzką twarz. Poprzez mecze i wywiady da się dozować treść, da się założyć maskę, wcisnąć kit – po lekturze „Szmaty” będziecie się zastanawiać co tak naprawdę piszczy w szatni waszej ulubionej drużyny.

Głównym bohaterem jest Roman Dzwonecki, defensor Centrum Warszawa, topowy stoper swoich czasów, nieprzekupny jeździec na białym koniu. Jeździec na białym koniu, bo rzecz dzieje się w zgniłych dla polskiej piłki czasach, kiedy nasz futbol kręcił się wokół układów, sprzedajnych arbitrów, sprzedajnych piłkarzy, ślepego z wyboru PZPN-u, chuliganerki i zadym, biura spadków i awansów, a nawet biura mistrzostw kraju, bo jeśli przyłożyć ucho tam gdzie trzeba, usłyszymy, że na palcach jednej ręki można policzyć całkowicie uczciwe mistrzostwa Polski zdobyte w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. Osadzenie powieści akurat w tym momencie dziejowym, jeszcze przed pielgrzymkami ludzi ze środowiska na przesłuchania do Wrocławia, to zasianie ziarna na żyznym gruncie. W tamtych czasach najwięcej było skandalicznych z punktu widzenia kibice gierek, ale które są skarbem dla każdej fabuły.

Tomasz Łapiński, którego kariera przypadła na lata 1987 – 2004, doskonale zna ówczesne realia i to widać od pierwszej sceny, kiedy główny bohater, Roman Dzwonecki, podsłuchuje w przerwie meczu rozmowę „kolegów” z drużyny o sprzedanie meczu. Swoją drogą, książka bawi się z nami w  ciuciubabkę – zastanawiamy się, które ze scen oparte są na prawdziwie zaistniałych, a które postacie są wzorowane na znanych piłkarzach i trenerach, których spotkał w swojej karierze Łapiński.

Za pośrednictwem Dzwoneckiego poznamy szefostwo piłkarskiej mafii, fikcyjny odpowiednik „Fryzjera”, kalejdoskop osobowości składających się na drużynę, gdzie równie często co przyjaźń pojawia się nienawiść, ale też prozę życia, czyli jak to wszystko się na życie prywatne piłkarza, małżeństwo, relację z synem.

PRZECZYTAJ FRAGMENT „SZMATY” – KLIK

Poznamy to wszystko, bo Dzwonecki schodzi na złą drogę. Dociera do ściany, ma tak dość całego bagna, jakim jest piłka, że sam decyduje się w końcu ubrudzić i przynajmniej zarobić na tym trochę pieniędzy. Przez to poznajemy mechanizm ustawiania meczu, a także jak… jest to trudne. Kibicom wydaje się pewnie, że odpuszczenie meczu to nic trudnego, ale w praktyce Dzwonecki ma parę dni do kluczowego meczu, a sabotaż musi przeprowadzić w taki sposób, by nie padły na niego podejrzenia. Sztuka niełatwa.

Samego Dzwoneckiego w pewnym momencie przestałem lubić. To ciekawy zabieg, bo w miarę rozwoju fabuły i poczynań głównego bohatera, zmieniamy na jego temat opinię kilkukrotnie. To relacja, niemal jak prawdziwa, mająca w sobie cechy interakcji: najpierw Dzwoneckiemu kibicujemy, bo nie daje się nikomu złamać. Jesteśmy z nim, gdy się łamie, bo rozumiemy dlaczego chce się zemścić. Ale w trakcie zemsty, w moim odczuciu, Dzwonecki łamie wszystkie bariery, zachodzi tak daleko we flircie ze złem, że staje się postacią odpychającą. Również dla samego siebie, ale więcej zdradzić nie mogę – w każdym razie znajomość czytelnika z Dzwoneckim ma wiele barw. I zakończenie debiutującego Tomasza Łapińskiego muszę pochwalić, nie jest łatwo w dzisiejszych czasach zaskoczyć finiszem, tutaj się udało. Konia z rzędem temu, kto będzie w stanie przewidzieć jak rozwinie się cała intryga, na pozór przewidywalna.

Co mi się w książce nie podobało, to momentami aż zbyt mocne sceny. Nawet rozmawiałem o nich z autorem: przekonywał, że chciał oddać wierność tamtym czasom. Piłkarze to, zazwyczaj, prości ludzie. Nie czytają Tołstoja, raczej telegazetę, nie chodzą do opery, prędzej do burdelu. To z tym ostatnim wiąże się moim zdaniem najsłabszy moment książki, któremu przydałby się hamulec.

Ale całość i tak jest najlepszą powieścią, jaką przeczytałem w realiach futbolu. Znam kibiców zrażonych do fikcji, którzy wolą sięgnąć po biografię, stawiając zapis prawdziwych wydarzeń zawsze wyżej od czegoś, co urodziło się tylko w wyobraźni autora. Ale „Szmata” fikcją jest podlana, można ją spokojnie potraktować jako biografię – biografię brudnego, ale ciekawego momentu polskiej piłki. Dla mnie to nie była wyłącznie rozrywka: po lekturze patrzę na drużyny piłkarskie inaczej. Jeśli niezły skład przegra cztery mecze z rzędu, przyczyn na pewno nie będę szukał w brakach technicznych czy zawalonym treningu zakładania pułapek ofsajdowych.

KUP „SZMATĘ” NA LABOTIGA.PL

Leszek Milewski

Suche Info
02.02.2023

Greenwood po wycofaniu zarzutów: „odczuwam ulgę”

Mason Greenwood udzielił pierwszego komentarza po tym, jak wycofano zarzuty pod jego adresem o przemoc domową i próbę gwałtu na byłej partnerce. Zawodnik Manchesteru United z góry zapowiedział, że to jego ostatnia wypowiedź w tej sprawie.– Odczuwam ulgę ze względu na to, że ta sprawa dobiegła już końca. Chciałbym podziękować mojej rodzinie, bliskim i przyjaciołom za ich wsparcie. Na tę chwilę nie będzie kolejnych komentarzy – powiedział Greenwood, cytowany przez The Sun.Do tematu odniósł się również Manchester […]
02.02.2023
Suche Info
02.02.2023

Ancelotti: „Nie potrzebowaliśmy wzmocnień w zimowym oknie”

Kibice Realu Madryt z niepokojem obserwowali postawę swojego klubu w zimowym oknie transferowym, ponieważ Los Blancos nie dokonali istotnych wzmocnień. Trener „Królewskich”, Carlo Ancelotti, uspokoił fanów – jego zdaniem wszystko idzie zgodnie z planem.Real w ostatnich tygodniach nie radził sobie najlepiej. „Królewscy” pokonali wprawdzie Atletico Madryt w Pucharze Króla, ale już w lidze potracili trochę punktów, no i polegli też w starciu z Barceloną o Superpuchar Hiszpanii. Wspomniany Carlo […]
02.02.2023
Inne sporty
02.02.2023

„Cholera, to było coś wielkiego”. Jak Amerykanie i Japończycy zorganizowali galę wrestlingu w Korei Północnej

Rok 1995. Na stadionie w Pjongjangu, stolicy Korei Północnej, organizowana jest… gala wrestlingu. Nie opowiadają za nią jednak sami Koreańczycy, a dwie federacje: japońska (NJPW) i amerykańska (WCW). W ringu pojawiło się wówczas sporo gwiazd, choć największa była na trybunach. Ze wszystkimi wrestlerami ściągnięto też bowiem… Muhammada Alego. Jak to możliwe, że taki event udało się zorganizować? Kto za tym wszystkim stał? Jak zareagowali Koreańczycy na wrestling? Dlaczego jedna […]
02.02.2023
Suche Info
02.02.2023

Mourinho narzeka na kontuzje po sensacyjnej porażce Romy

Roma niespodziewanie pożegnała się z Pucharem Włoch po porażce w ćwierćfinałowym starciu z Cremonese. Jose Mourinho podczas pomeczowej konferencji prasowej narzekał na szerokość kadry swojego zespołu.Szkoleniowiec rzymskiej drużyny od dłuższego czasu wysyła sygnały, iż nie jest zadowolony z polityki transferowej Romy. Portugalczyk liczył na więcej wzmocnień.– Musimy skupić się na następnym meczu, ale nie powinniśmy zapominać, że w tej drużynie trudno jest rotować składem. Zwłaszcza, gdy musimy grać trzy mecze w tygodniu. W Neapolu […]
02.02.2023
Suche Info
02.02.2023

Mohamed Salah wyceniony przez działaczy Liverpoolu

Jak informuje portal Calciomercato.com, władze Liverpoolu są gotowe rozważyć ofertę za Mohameda Salaha. Ściągnięciem gwiazdy The Reds mają być rzekomo zainteresowani przedstawiciele Paris Saint-Germain.Salah przeniósł się na Anfield w 2017 roku i zdążył solidnie zapracować na status legendy Liverpoolu. Egipcjanin zaczął od fenomenalnego sezonu 2017/18, gdy w samej tylko Premier League zapisał na swoim koncie aż 32 gole, a potem było tylko lepiej. Trzy występy w finale Ligi Mistrzów, w tym […]
02.02.2023
Suche Info
02.02.2023

Zarzuty przeciwko Masonowi Greenwoodowi wycofane

Jak poinformowała angielska policja, zarzuty przeciwko Masonowi Greenwoodowi z Manchesteru United zostały wycofane. Na razie nie wiadomo, czy angielski napastnik zostanie przywrócony do pierwszej drużyny „Czerwonych Diabłów”.Przypomnijmy, że była partnerka 21-letniego Anglika oskarżyła go o znęcanie, pobicie oraz próbę zgwałcenia. Opublikowała wstrząsające zdjęcia oraz nagrania. Rok temu Greenwood został aresztowany, a klub natychmiast się od niego odciął i zawiesił piłkarza do wyjaśnienia sprawy. Pierwsze rozprawy odbyły się jesienią, ale teraz […]
02.02.2023
Inne sporty
02.02.2023

„Cholera, to było coś wielkiego”. Jak Amerykanie i Japończycy zorganizowali galę wrestlingu w Korei Północnej

Rok 1995. Na stadionie w Pjongjangu, stolicy Korei Północnej, organizowana jest… gala wrestlingu. Nie opowiadają za nią jednak sami Koreańczycy, a dwie federacje: japońska (NJPW) i amerykańska (WCW). W ringu pojawiło się wówczas sporo gwiazd, choć największa była na trybunach. Ze wszystkimi wrestlerami ściągnięto też bowiem… Muhammada Alego. Jak to możliwe, że taki event udało się zorganizować? Kto za tym wszystkim stał? Jak zareagowali Koreańczycy na wrestling? Dlaczego jedna […]
02.02.2023
Weszło
02.02.2023

QUIZ: AGENT 5. KTO POZNAŁ PYTANIA PRZED QUIZEM? START O 19

Dziś o 19 Quiz! Grają: Mateusz Rokuszewski, Mateusz Janiak, Jakub Białek, Maciej Wąsowski. Prowadzi Paweł Paczul.
02.02.2023
Ekstraklasa
02.02.2023

Defensywa Pogoni. Stabilizacja też może odbić się czkawką 

Czy można zdawać sobie sprawę, że twoją największą bolączką jest obrona, pracować całą zimę nad jej wzmocnieniem, a po powrocie na ligowe boiska stracić punkty przez to, że… twoją największą bolączką wciąż jest obrona? Ano można. „Portowcy” dobrze zdiagnozowali swój problem. Linia defensywy potrzebuje gruntownej przebudowy. I choć w Szczecinie wykonują konkretne ruchy, jeszcze nikt związany z Pogonią nie może posłużyć się sloganem „nowy rok, nowa […]
02.02.2023
Weszło
02.02.2023

Podsumowanie zimowego okienka w Hiszpanii, czyli podróż do lumpeksu

Wszyscy emocjonowali się transferami w Premier League i trudno się temu dziwić. Angielskie kluby nie szczędziły pieniędzy i płaciły krocie za nowych zawodników. Tymczasem na hiszpańskim podwórku było zdecydowanie spokojniej. Wiele drużyn Primera Division nie pozyskało w zimowym targu żadnego zawodnika i kwoty transferowe nie robiły na nikim wielkiego wrażenia.Za nami smutne okienko w wykonaniu hiszpańskich zespołów, w którym tak naprawdę działo się niewiele. Przypominało sobotnie wędrówki do second-handów, gdy już wszystko jest […]
02.02.2023
Weszło
02.02.2023

Niejawne gierki Lewandowskiego i Kucharskiego

Środa. Hiszpania. Estadio Benito Villamarin. Robert Lewandowski strzela swojego czternastego gola w La Lidze. Czwartek. Warszawa. Śródmieście. Sąd Rejonowy. Cezary Kucharski wchodzi do sali numer 242. Rozprawie przewodniczy sędzia Łukasz Zioła, prokuratorem jest Dawid Hieropolitański, adwokat Tomasz Siemątkowski reprezentuje Lewandowskiego, mecenasi  Krzysztof Ways i Oskar Sitek bronią Kucharskiego. Sprawa II K 620/22 ma zwieńczyć jeden z najpoważniejszych konfliktów polskiego futbolu w XXI wieku. Zapowiada się […]
02.02.2023
Ekstraklasa
02.02.2023

Kolejny zawodnik opuści Wisłę Płock? Tym razem chodzi o obrońcę

Ekstraklasowa Wisła Płock szykuje kolejny transfer wychodzący. „Nafciarze” po sprzedaży Hiszpana Davo, mają wytransferować kolejnego zagranicznego zawodnika. Tym razem chodzi o obrońcę.Z naszych ustaleń wynika, że Anton Krywociuk może wkrótce opuścić Wisłę Płock. 24-letni środkowy obrońca, który ma ukraińskie i azerskie obywatelstwo, miałby przenieść się na inny kontynent. Jego zatrudnienie zainteresowany jest jeden z azjatyckich klubów.Anton Krywociuk odejdzie z Wisły Płock?–  Jeżeli chodzi o innych zawodników, […]
02.02.2023