Widmo zwolnienia wisi nad Janem Urbanem od dłuższego czasu, a sobotnia porażka z Rumunią wydaje się pieczętować jego los. Jeśli nie wydarzy się nic niespodziewanego, selekcjoner poprowadzi Polskę we wtorkowym meczu ze Szwecją po raz ostatni. A skoro tak – w jakim stylu 64-latek pożegna się z kadrą?
Możemy dyskutować, czy zmiana selekcjonera faktycznie jest najpilniejszą potrzebą. Możemy rozmawiać, jak należy ocenić ponad roczną pracę Urbana z reprezentacją. To są jednak tematy na inne rozważania.
Fakty natomiast brzmią następująco – już we wrześniu i październiku ze środowiska PZPN filtrowały informacje, że Cezary Kulesza nie widzi obecnego szkoleniowca na dłużej na tym stanowisku. Trochę czasu trener kupił sobie pokonując 6:0 Rumunię w Warszawie, ale dokładając do tego punkt w dwóch meczach z Bośnią oraz porażki w Sztokholmie i Bukareszcie nie postarał się, aby szefostwo zmieniło zdanie na jego temat.
Porażka z Rumunami sprawia, że Biało-czerwoni mogą wylądować jeszcze w barażach o utrzymanie w dywizji B. Stanie się tak, jeśli nasi sobotni pogromcy wygrają w Bośni, a Polakom nie uda się pokonać Szwedów we Wrocławiu. Nie brzmi to jak scenariusz, który nie ma prawa się wydarzyć.
Choć sam Kulesza medialnie żadnego ultimatum Urbanowi nie stawiał, to jednocześnie nie zapewnił też, że selekcjoner będzie kontynuował swoją pracę także w 2027 roku. Doniesienia ze związku wskazują jasno – ze wszelkim prawdopodobieństwem, były trener m.in. Górnika Zabrze we wtorek poprowadzi Polskę po raz ostatni.
Biorąc pod uwagę cały XXI wiek, z posadą w reprezentacji Polski żegnało się trzynastu szkoleniowców. Tylko trzem z nich udało się wygrać w ostatnim meczu w kadrze. Pozostałych dziesięciu kończyło swoją przygodę porażką.
Historia najnowsza – rozstania po porażkach
Zacznijmy od czasów najnowszych, bo aż pięciu poprzednich selekcjonerów wylatywało z roboty po porażce, choć ich historie były różne. Michał Probierz pożegnał się z kadrą w czerwcu 2025 roku po tym, jak uległ na wyjeździe 1:2 Finlandii. W jego przypadku wynik sportowy i skomplikowanie sobie drogi do barażów o mundial stanowiło tylko część problemów.
Poważniejszy był konflikt z Robertem Lewandowskim, w który Probierz popadł tuż przed wyjazdem do Helsinek. Selekcjoner poszedł na wojnę z „Lewym” i szybko ją przegrał, choć można się zastanawiać jaką kontynuację miałaby ta historia, gdyby Polakom udało się Finów pokonać.
W fatalnej atmosferze z kadrą pożegnał się również Fernando Santos. W trzecim zgrupowaniu pod jego wodzą Polacy ulegli 0:2 Albanii w Tiranie i stało się jasne, że ta współpraca dłużej nie ma sensu. Portugalczyk skasował w Warszawie ciężkie pieniądze, a od siebie nie dał właściwie niczego.
Cofając się jeszcze wcześniej dochodzimy do selekcjonerów, którzy prowadząc Polskę po raz ostatni nie mogli mieć świadomości, że właśnie tak się dzieje.
Czesław Michniewicz przegrywając 1:3 z Francją na mundialu w Katarze wykręcił najlepszy wynik z kadrą na mistrzostwach świata w XXI wieku, przedostając się z nią do fazy pucharowej. Dopiero ogólny odbiór jego pracy, afera premiowa i krytyka stylu gry doprowadziły do tego, że Kulesza zdecydował się na zmianę.
Paulo Sousa w listopadzie 2021 roku przegrał 1:2 z Węgrami w Warszawie, ale ten wynik o niczym już nie decydował. Polacy i tak byli pewni miejsca w barażach o awans na mundial. Miesiąc później po Portugalczyka zgłosiło się Flamengo i sam postanowił dać dyla, nie będąc przez nikogo wyganianym.
Jerzy Brzęczek po raz ostatni poprowadził pierwszą reprezentację w domowym meczu Ligi Narodów z Holandią. Biało-czerwoni przegrali 1:2, choć do przerwy prowadzili, a chwilę wcześniej wcześniej ulegli Włochom w dniu, w którym sławnym kilkusekundowym milczeniem popisał się Lewandowski. I w tym przypadku selekcjoner nie miał prawa się spodziewać, że w styczniu pożegna się z posadą.
Zwycięskie mecze o honor
Ostatnim selekcjonerem, który rozstał się z kadrą po zwycięskim meczu, był Adam Nawałka. Pamiętamy słynny niski pressing i pokonanie 1:0 Japonii na mundialu w Rosji po golu Jana Bednarka. Nie zdało się to na nic po wcześniejszych porażkach z Senegalem i Kolumbią, ale jakiś miły akcent zawsze wpadł.
Inna sprawa, że Nawałka wcale nie musiał kończyć przygody z kadrą. Zbigniew Boniek podkreślał, że był wtedy otwarty na kontynuowanie współpracy. Sam selekcjoner stwierdził natomiast, że w tym miejscu warto postawić kropkę.
Podobną historię dwadzieścia lat temu przeszedł Paweł Janas, choć on już żadnej oferty dalszej pracy po mundialu w Niemczech nie dostał. W każdym razie na zakończenie swoich zmagań na mistrzostwach świata Polacy pokonali 2:1 Kostarykę po dublecie Bartosza Bosackiego i właśnie to było ostatnie spotkanie, w którym ten selekcjoner poprowadził kadrę.
Między Janasem a Nawałką – odejścia w niesławie
A co działo się pomiędzy Janasem a Nawałką? Czterech selekcjonerów, z czego jeden tymczasowy – Stefan Majewski. Każdy z nich pożegnał się z reprezentacją Polski porażką, wszyscy odchodzili w atmosferze smutno-wściekłej.
Leo Beenhakkera ówczesny szef PZPN, Grzegorz Lato, zwolnił w wywiadzie telewizyjnym tuż po porażce 0:3 ze Słowenią w Mariborze. W wywiadzie udzielonym WeszłoTV Lato opowiadał o tym wydarzeniu ze swojej perspektywy twierdząc, że do niczego takiego by nie doszło, gdyby chwilę wcześniej właściwie względem niego zachował się sam Holender.
Po Beenhakkerze na chwilę pojawił się Majewski. Pod jego wodzą kadra przegrała 0:2 z Czechami i 0:1 ze Słowacją, a to drugie spotkanie przeszło do smutnej legendy. Wpierdziel od południowych sąsiadów w śnieżycy po samobóju Seweryna Gancarczyka na starym Stadionie Śląskim… Taki był obraz tamtej kadry.
Franciszek Smuda? Cóż – 0:1 z Czechami we Wrocławiu w ostatniej kolejce fazy grupowej Euro 2012 to do dzisiaj jedna z najbardziej bolesnych porażek w historii polskiej piłki. Wystarczyło „tylko” pokonać Czechy, co zapewniłoby triumf w grupie i sportowy sukces. Wyszło inaczej i nikt pozostawienia tego selekcjonera sobie nie wyobrażał.
Przełomu nie przyniosło zatrudnienie Waldemara Fornalika, pod wodzą którego Polska nie zakwalifikowała się na mundial w Brazylii. W październiku 2013 roku Biało-czerwoni przegrali na Wembley 0:2 z Anglią i tym oto akcentem selekcjoner pożegnał się z posadą.
Engel wygrał mecz o honor, krótka kadencja Bońka
Przed wspomnianym już Janasem, na samym początku XXI wieku z polską kadrą pracował jeszcze dwóch selekcjonerów. Zbigniew Boniek długo nie zabawił – w pięciu spotkaniach dwa razy wygrał, raz zremisował i dwa razy przegrał. Oprócz Łotwy, która często jest mu wypominana, uległ 0:2 także Danii i to właśnie spotkanie zakończyło jego krótką selekcjonerską karierę.
Jerzy Engel natomiast kompletuje listę szkoleniowców, którzy z reprezentacją w tym stuleciu pożegnali się wygraną. Identycznie jak Janas i Nawałka, po dwóch porażkach na start mundialu, Polakom udało się wygrać w ostatnim występie. Na mistrzostwach w Korei i Japonii był to mecz ze Stanami Zjednoczonymi, który ekipa Engela zwyciężyła 3:1.
Jak zakończy Urban?
Nie mamy jeszcze pewności, że Urban spędza ostatnie dni na czele pierwszej reprezentacji Polski, ale każda inna decyzja Kuleszy niż rozstanie byłaby zaskakująca. Nawet nie tyle pod względem sportowym, bo to temat na inną dyskusję, ale pod kątem tego, jakie informacje napływają z otoczenia PZPN.
Tymczasem wciąż obecnemu selekcjonerowi kadry pozostaje skupić się na tym, żeby przynajmniej zostać trzecim szkoleniowcem w ostatnich 20 latach, który robotę w reprezentacji stracił po zwycięstwie. Taki scenariusz oznaczałby też utrzymanie się w dywizji B Ligi Narodów bez konieczności oglądania się na Rumunów.
Ostatnie mecze selekcjonerów reprezentacji Polski w XXI wieku:
Michał Probierz – 1:2 z Finlandią (2025)
Fernando Santos – 0:2 z Albanią (2023)
Czesław Michniewicz – 1:3 z Francją (2022)
Paulo Sousa – 1:2 z Węgrami (2021)
Jerzy Brzęczek – 1:2 z Holandią (2020)
Adam Nawałka – 1:0 z Japonią (2018)
Waldemar Fornalik – 0:2 z Anglią (2013)
Franciszek Smuda – 0:1 z Czechami (2012)
Stefan Majewski – 0:1 ze Słowacją (2009)
Leo Beenhakker – 0:3 ze Słowenią (2009)
Paweł Janas – 2:1 z Kostaryką (2006)
Zbigniew Boniek – 0:2 z Danią (2002)
Jerzy Engel – 3:1 z USA (2002)
Fot. Newspix
