W 1999 roku Gheorghe Hagi został doprowadzony do łez w studiu rumuńskiej telewizji. Przez kilka godzin namawiano go na wizji do powrotu do reprezentacji kraju, która przygotowywała się akurat do prestiżowego starcia z Węgrami. Nawet selekcjoner Victor Pițurcă zadeklarował publicznie, że jest otwarty na powrót gwiazdora do drużyny narodowej. Spróbowałby zresztą powiedzieć coś innego! Oczywiście Pițurcă nie mógł wówczas wiedzieć, że właśnie w wyniku konfliktu z Hagim straci niebawem stanowisko. A „Maradona Karpat” nie mógł przypuszczać, że już za dwa lata to on sam będzie zasiadał na selekcjonerskim stołku. I tego szybko pożałuje.
Przed meczem Rumunia – Polska cofnijmy się zatem wspomnieniami do pierwszej kadencji trenerskiej Hagiego w ekipie „Trójkolorowych”.
Złota era rumuńskiego futbolu. Hagi był jej głównym bohaterem
Lata 90. (plus końcówka wcześniejszej dekady) to niewątpliwie złoty czas dla rumuńskiego futbolu. Tricolorii zaimponowali przede wszystkim na mistrzostwach świata w Stanach Zjednoczonych, w porywającym stylu docierając do ćwierćfinału turnieju. Pokonali tam zresztą sensacyjnie finalistów poprzedniego turnieju – Argentynę. Mogło to imponować.
Zagrali też na mundialach we Włoszech i Francji, a także pojechali na EURO 1996 i 2000. Podczas tej drugiej imprezy udało im się wyjść z grupy śmierci – pozostawili wtedy za plecami Anglików oraz Niemców. Co tu dużo gadać – nigdy wcześniej i nigdy później nie mieli takiej regularności, jeśli chodzi o uczestnictwo w imprezach rangi mistrzowskiej. I nawet nie tyle samo uczestnictwo, co odegranie wcale nie epizodycznej roli.
Do tego można dodać osiągnięcia klubowe – Steaua Bukareszt w 1986 roku sięgnęła Puchar Europy, potem dotarła też do półfinału (1988) i finału (1989) tych rozgrywek. Następnie stała się etatowym uczestnikiem fazy grupowej Champions League. Z kolei Dinamo Bukareszt zanotowało dwie całkiem niezłe kampanie w Pucharze Zdobywców Pucharów, ze szczególnym uwzględnieniem tej z roku 1990 (półfinał).
Puentując: trzeba się było wtedy z Rumunami liczyć.
Gheorghe Popescu, Dan Petrescu, Florin Răducioiu, Adrian Ilie, Dorinel Munteanu, Ilie Dumitrescu, Miodrag Belodedici – obserwatorzy europejskiej piłki świetnie znali wszystkie te nazwiska. No ale centralną postacią dla prawie wszystkich rumuńskich sukcesów był rzecz jasna on – Gheorghe Hagi.
Mimo że „Maradona Karpat” pograł swego czasu i w Realu Madryt, i w Barcelonie, to najlepiej czuł się właśnie w narodowych barwach. A także w krajowych klubach, no i w Galatasaray, w barwach którego na finiszu kariery zdominował turecką ekstraklasę, dodatkowo sięgając po Puchar UEFA oraz Superpuchar Europy. Dlaczego nigdy nie wymiatał w topowych ekipach Starego Kontynentu? Octavian Gabor z Uniwersytetu w Bukareszcie ma na to swoją teorię.
Jego zdaniem Hagi demonstrował pełnię swoich możliwości tylko wtedy, gdy gra całego zespołu była dostosowana do niego. – Choć mówimy o jednym z najwybitniejszych zawodników całego stulecia, Hagi nigdy nie potrafił rozbłysnąć podczas pobytu w Realu czy Barcelonie, gdzie dobro drużyny zawsze będzie ważniejsze niż kaprysy poszczególnych piłkarzy. Hagi pochodzi z Rumunii, z Europy Wschodniej, państwa położonego nieopodal Turcji. W kulturze bałkańskiego futbolu jest głęboko zakorzeniona potrzeba posiadania boiskowego „sułtana”. Hagi w swoim sercu i w swoim stylu gry zawsze był sułtanem, który chciał otaczać się wiernymi janczarami. W Galatasaray dokładnie taki układ mu zaoferowano – tłumaczył naukowiec.
Rumuni zwykli jednak nazywać swoją gwiazdę „Regele”. Co znaczy po prostu „Król”, żaden tam „sułtan”.
Gheorghe Hagi podczas MŚ 1994
„Întoarcerea Regelui”. Naród błaga, Hagi słucha
Trzeba jednak przyznać, że król Hagi w istocie oczekiwał w ojczyźnie królewskiego traktowania. Można powiedzieć, że przyzwyczaił się do tego jeszcze za młodu, gdy stał się pupilem dyktatora Nicolae Ceaușescu. Dbał on o to, by piłkarzowi nie brakowało ptasiego mleka, ale jednocześnie nie chciał nawet słyszeć o tym, by Hagi wyjechał do któregoś z zachodnioeuropejskich klubów. Dopiero upadek reżimu komunistycznego i śmierć Ceaușescu otworzyły przed zawodnikiem drogę na Zachód.
– Żartowałem nawet z kumplami, że cała ta rewolucja została zrobiona pode mnie. Gdyby Ceaușescu nie zginął, miałbym zmarnowaną karierę – wspominał Hagi.
Jednym z podstawowych zadań kolejnych selekcjonerów reprezentacji Rumunii było zatem dbanie o humor gwiazdora. Większość kolegów Hagiego z drużyny narodowej również pilnowała, by nie wchodzić liderowi w drogę. Choć były i wyjątki. Dan Petrescu nigdy nie odstawiał nogi podczas boiskowych starć na zgrupowaniach kadry. – Miałem problem z Petrescu. Kłóciliśmy się na treningach, spieraliśmy się o wszystko. Podczas gierek zawsze byliśmy w przeciwnych zespołach i każdy chciał wygrać za wszelką cenę. W końcu trener Anghel Iordănescu wyrzucił nas z boiska. Zwołał potem specjalne spotkanie i wytłumaczył nam, że to, co robimy, jest złe. Potem jakoś sobie radziliśmy. To były tylko treningi – przyznał Hagi w podcaście DA BRAVO!.
Pierwszym selekcjonerem, który naprawdę mocno się Hagiemu postawił, był Victor Pițurcă.
Szkoleniowiec ten bardzo dobrze sobie radził w rumuńskich młodzieżówkach. To zaowocowało nominacją do seniorskiej kadry w 1998 roku. Naturalnie Pițurcă chwycił za ster z zamysłem, by zainicjować proces wymiany pokoleniowej. Chciał pomału odsuwać w cień weteranów poprzednich mundiali, przewietrzyć szatnię. Hagi w sumie ułatwił mu zadanie, ponieważ po MŚ 1998 ogłosił zakończenie kariery w kadrze. Tylko że rumuńska opinia publiczna nie chciała przyjąć do wiadomości abdykacji „Króla”. W trakcie eliminacji do EURO 2000 piłkarz otrzymał zaproszenie do programu telewizyjnego Meciul Meciurilor, w którym przez kilka godzin prowadzący i rozmaici goście wałkowali na przeróżne sposoby temat możliwego powrotu Hagiego do kadry.
Florin Condurateanu – producent programu – wspominał na łamach GSP.ro: – Hagi to uparty facet, ale lubi słuchać komplementów. Nie powiedziałem mu, na jaki temat będziemy rozmawiać w programie. Adrian Păunescu [prowadzący – przyp. red.] wymyślił, że postawimy go pod ścianą.
Początkowo „Maradona Karpat” trzymał się twardo. Pękł dopiero po wysłuchaniu tej piosenki – też posłuchajcie, bo klimat niesamowity:
– Trójkolorowy sztandar wzywa cię, w imię twej matki i ojca – wyśpiewywał syn gospodarza programu, Andrei, przygrywając na gitarze. – Tata zorganizował tego dnia sztukę teatralną, prawdziwe przedstawienie. […] Hagi nie mógł dłużej tłumić emocji – stwierdził w materiale GSP.ro.
Rozmiękczony Hagi zaczął kluczyć. Mówił, że może i mógłby jeszcze trochę pograć w kadrze, no ale przecież nie został powołany na najbliższe zgrupowanie. A przebiegły Păunescu tylko czekał na tego rodzaju stwierdzenie. Natychmiast zorganizował łączenie z selekcjonerem. Pițurcă zapewnił na telewizyjnej antenie, że drzwi do jego drużyny pozostają otwarte dla Hagiego. Tymczasem przed siedzibą telewizji zaczęli się gromadzić kibice, co jeszcze bardziej wzruszyło piłkarza.
Wyszedł do fanów: – Będę na was czekał na stadionie i mam nadzieję, że razem będziemy świętować wygraną – oznajmił.
„I’m back” – wersja rumuńska
Hagi zwolnił selekcjonera. Wkrótce sam chwyci za ster
Jak powiedział, tak uczynił.
5 czerwca 1999 roku Gică Hagi rozegrał 45 minut przeciwko Madziarom (tylko tyle, bo doznał kontuzji), a Tricolorii zwyciężyli 2:0. Potem zmiażdżyli Słowację, zremisowali z Portugalią (w obu tych meczach Gheorghe trafiał do siatki) i na dokładkę pyknęli Liechtenstein. Awans na mistrzostwa Europy został przypieczętowany. A wtedy na tapet wjechał temat, który tygryski lubią najbardziej. Rzewne pieśni zastąpiła przyśpiewka znana doskonale z polskiej szatni: „Premia, premia, premia…”.
Pițurcă zakładał taki podział kasy, by docenieni zostali w pierwszej kolejności reprezentanci kraju, którzy uczestniczyli w eliminacyjnej walce od deski do deski. Hagi nie chciał o tym słyszeć, a starzy kumple – na czele z Gheorghe Popescu – poparli w tym sporze kapitana. Doszło do próby sił.
Mircea Sandu, szef rumuńskiej federacji, stanął przed dylematem. Poprzeć selekcjonera, który naprawdę dobrze się spisał w eliminacjach i rozwija długofalowy projekt? A może jednak opowiedzieć się za ukochanym przez naród weteranem, dla którego EURO 2000 będzie z pewnością ostatnim wielkim turniejem w karierze? Sandu wahał się ponoć przez miesiąc, w naiwnej nadziei, że Hagi i Pițurcă jakoś się jednak dogadają. Finalnie poparł tego pierwszego – zwolnił trenera.
Pițurcă opowiadał po latach w programie Prietenii lui Ovidiu: – Nie wydarzyło się wtedy nic wielkiego. Po prostu Hagi się zdenerwował z powodu moich wypowiedzi na temat premii za awans, którą każdy zawodnik miał otrzymać. Był długo poza drużyną, kilka spotkań przegapił. W zespole – zwłaszcza wśród młodszych reprezentantów – różnie się o tym mówiło… Nie chcę się w to zagłębiać. Wspomniałem publicznie, że Hagi nie otrzyma pełnej kwoty, co tak go wzburzyło, że nie chciał wrócić do drużyny. Nie mam do niego pretensji, ale to on przekonał Mirceę Sandu do zwolnienia mnie ze stanowiska.
– Prezes przez miesiąc usiłował mnie namówić, żebym pojechał do Stambułu i porozmawiał z Hagim oraz Popescu. Odmówiłem. Nie chodziło o dumę, tylko autorytet trenera. Nie mogłem ulec w tej sprawie, nawet komuś takiemu jak Hagi – dodał Pițurcă. – Winny w tej sytuacji był Mircea Sandu. To był jego największy błąd. Przez to pozbawił kadrę – kto wie? – dwóch kolejnych udanych cykli eliminacyjnych. […] Popełnił błąd i później mi to przyznał.
Rumuńskie media spekulowały jednak w tamtym okresie, że premia nie była jedyną kością niezgody.
Dziennikarz Romeo Chiriac nazwał Hagiego „marionetką” w rękach agentów piłkarskich Ioana/Giovanniego i Victora Becalich (słynny Gigi ze Steauy Bukareszt to ich kuzyn). Stwierdził, że tak naprawdę to za ich sprawą podejmujący suwerenne decyzje Pițurcă stracił robotę. Bracia przygotowywali ponoć w ten sposób grunt pod selekcjonerską przygodę samego „Maradony Karpat”, na którego posunięcia mogliby wpływać w sposób korzystny dla własnych interesów.
Victor Pițurcă w 2011 roku
Hagi powiedział „pas” po EURO 2000. Brzydki finisz kariery
Ile w tym prawdy? Trudno powiedzieć.
Giovanni Becali szczycił się po latach z typowym dla siebie brakiem skromności, że jak najbardziej miał bezpośredni wpływ na powołania, gdy kadrą narodową dowodzili Anghel Iordănescu i Victor Pițurcă. Nazwał ich „dwójką uparciuchów”, ponieważ czasem zdarzało im się nie spełniać jego życzeń. Z kolei Victor Becali oznajmił z rozbrajającą niefrasobliwością, że – z jego perspektywy – naciskanie na selekcjonerów mijało się z celem, skoro i tak 90% reprezentantów Rumunii było wtedy reprezentowanych przez niego i jego brata. Natomiast Ilie Dumitrescu – kadrowicz w latach 1989-1998 – zapamiętał ten czas jeszcze inaczej.
Jego zdaniem kluczowy głos przy wysyłaniu powołań mieli piłkarze: Hagi, Popescu i Petrescu. – Pan Iordănescu miał zwyczaj zasięgania opinii ważnych zawodników. Omawiał z nimi różne kwestie. Ze mną też czasami rozmawiał, nie tylko na mój temat. Pytał o moich kolegów – powiedział Dumitrescu w materiale Fain&Simplu.
Sorin Răducanu – kolejny rumuński ekspiłkarz, choć mniejszej klasy – nazwał zaś Hagiego „lobbystą” Becalich w zespole narodowym.
– Gică dzielił wtedy i rządził w reprezentacji. Mówił wszystkim piłkarzom, a trzeba pamiętać, że w tamtych latach w drużynie było wielu świetnych zawodników: „Słuchajcie, podpiszcie z nimi umowę; dobrze zarobicie, będą o was walczyć – to najlepsi fachowcy w branży, w całej Rumunii nikt nie działa na takim poziomie”. W gruncie rzeczy była to forma lobbingu. Wręczali zawodnikom prezenty… – wspominał Răducanu w programie iAMsport LIVE.
Tak czy owak, zgodnie z wolą narodu Hagi pojechał z reprezentacją na mistrzostwa Europy do Belgii i Holandii. Rumunia wypadła na tym turnieju naprawdę nieźle: grupowe zmagania rozpoczęła od remisu z Niemcami (1:1), potem przegrała z Portugalią (0:1), ale w trzeciej kolejce fazy grupowej zdołała pokonać Anglię (3:2), zapewniając sobie w ten sposób awans z drugiego miejsca. W ćwierćfinale Tricolorii polegli 0:2 w starciu z reprezentacją Włoch.
Kapitan za bardzo jednak zespołowi nie pomógł. W zwycięskiej potyczce z Anglią w ogóle nie wziął udziału, bo pauzował za kartki. No a w ćwierćfinale skompromitował się brutalnym faulem na Antonio Conte oraz drugim żółtym kartonikiem, tym razem obejrzanym akurat za niesportowe zachowanie.
– Każdy, kto profesjonalnie uprawia futbol, ten zdaje sobie sprawę, jak łatwo jest złamać przeciwnikowi nogę. Uważam, że było to zrobione z premedytacją. Nie mam wątpliwości, że ten faul miał złamać mi nogę – wściekał się Conte po meczu z Rumunią. Było to 124. i – jak się okazało – ostatnie oficjalne spotkanie „Maradony Karpat” w narodowych barwach. Rumun po sezonie 2000/2001, w wieku 36 lat, postanowił w ogóle zawiesić buty na kołku.
– Hagi nie zasłużył na taki koniec – załamywał ręce Cristian Chivu po przegranym ćwierćfinale.
Gheorghe Hagi podczas EURO 2000
Hagi selekcjonerem. Szybka klęska „Maradony Karpat”
Mistrzostwa Europy w 2000 roku zamknęły złotą erę rumuńskiej piłki, choć na wielką scenę już wkraczali przecież kolejni bardzo ciekawi zawodnicy. Wspomniany Chivu, ale też Adrian Mutu, Bogdan Lobont czy Cosmin Contra. To właśnie na nich Victor Pițurcă zamierzał w dłuższej perspektywie oprzeć drużynę narodową. Pojawiło się zatem pytanie: komu przypadnie misja przebudowania kadry po EURO? Koniec końców zadania podjął się László Bölöni, dawniej wielka gwiazda rumuńskiej piłki, a w latach 90. szkoleniowiec francuskiego AS Nancy. Ale wytrzymał on na selekcjonerskim stołku zaledwie przez rok.
Nie chodziło o wyniki. Rumunia w eliminacjach do mundialu w Korei Południowej i Japonii punktowała przyzwoicie – dwukrotnie pokonała Litwę, wygrała też z Gruzją i Węgrami. Dwa oklepy zebrane od Włochów nikogo w Bukareszcie nie oburzały, ponieważ realistycznym celem „Trójkolorowych” było drugie miejsce w grupie i baraże. Bölöni nie mógł jednak udawać, że jest głuchy na pogłoski, jakoby Gică Hagi już czekał w blokach, by przy pierwszej sposobności zastąpić go na ławce trenerskiej.
Świetna finansowo oferta otrzymana od Sportingu dodała Bölöniemu odwagi. Zagrał z kierownictwem federacji w otwarte karty: albo przedłużacie mi kontrakt do 2004 roku, okazując w ten sposób prawdziwe zaufanie, albo się rozstańmy i wtedy bierzcie sobie tego Hagiego, skoro tak bardzo chcecie.
Prezes FRF postawił na wariant numer dwa.
Bölöni się spakował i poleciał do Lizbony, a Hagi w ekspresowym tempie powrócił do kadry, tylko że w zupełnie nowej roli.
– Od zawsze chciałem prowadzić reprezentację. Po prostu musiałem się zgodzić na tę propozycję – tłumaczył dziennikarzom na powitalnej konferencji prasowej. – Mam nadzieję, że nikogo nie rozczaruję. […] To szczęśliwy dzień w moim życiu i życzę sobie, aby to szczęście potrwało przez trzy kolejne lata. […] Reprezentacja musi pojechać na mistrzostwa świata. Przybywam pewny siebie, niczego się nie boję. Kto obawia się wilków, nie powinien wchodzić do lasu.
Oponenci szybko sprowadzili Rumuna na ziemię. Wprawdzie zaczął trenerską przygodę obiecująco, od wygranej z Węgrami, co zawsze dużo dla Rumunów znaczy, ale potem przyszedł remis z Gruzją i – co najważniejsze – wielka klapa w barażowym dwumeczu ze Słowenią. Podopieczni Hagiego polegli 1:2 na wyjeździe (byli wtedy nieprawdopodobnie wręcz nieskuteczni pod bramką drużyny przeciwnej), a u siebie nie odrobili strat (starcie zakończyło się remisem 1:1).
I tyle. Marzenia o mundialu szlag trafił.
Był to czwarty i… ostatni mecz pierwszej selekcjonerskiej kadencji Hagiego. Od 1998 roku reprezentacja Rumunii nie zagrała na żadnych mistrzostwach globu.
„Maradonę Karpat” ta klęska bolała nawet po wielu latach. W wywiadzie z 2020 roku (dla GSP.ro) opowiadał: – Spadły na mnie takie ataki za to, że nie zakwalifikowaliśmy się na mundial… Jakbym to ja był winny. Jakby to była moja wina, że rumuński futbol znalazł się w tym miejscu, w jakim jest dzisiaj. […] To wyglądało tak, jakbym po porażce miał już spakowane walizki stojące przy drzwiach. Na litość boską, przez co ja wtedy przeszedłem! A działo się to miesiąc po tym, jak objąłem stanowisko. Po całej mojej karierze zawodniczej! A wcale nie chciałem tej roboty. Miałem zrobić sobie przerwę.
Po przegranych barażach Hagi postąpił wzorem Bölöniego – zapytał szefów związku, czy może liczyć na ich zaufanie i kilka lat spokojnej pracy. Nie uzyskał takiego zapewnienia, dlatego podał się do dymisji. Na ławkę trenerską drużyny narodowej powrócił dopiero ćwierć wieku później.
***
Czy jego druga selekcjonerska przygoda będzie bardziej udana od pierwszej? Na pewno już teraz jest dłuższa, o co akurat trudno nie było, choć jak na razie jego podopieczni przegrywają w Lidze Narodów jeden mecz za drugim. No ale Rumun nie zarządza dziś zawodnikami podobnej klasy, co w 2001 roku.
A już na pewno nie ma do dyspozycji nikogo, kto zbliżyłby się do jego własnych boiskowych dokonań.
ZOBACZ RÓWNIEŻ
fot. NewsPix.pl
![Talenty Pogoni rozchwytywane! Jedna oferta odrzucona [NEWS]](https://static.weszlo.com/cdn-cgi/image/width=225,quality=85,f=auto/2026/11/AA_11102026_cmv49lwa-scaled.jpg)
![Co za gol byłego zawodnika Legii! Błysnął w reprezentacji [WIDEO]](https://static.weszlo.com/cdn-cgi/image/width=225,quality=85,f=auto/2023/09/20230817xPF_MB502-scaled.jpg)
